Serwis www.pwrze.com używa plików cookies. Brak zmiany ustawień przeglądarki oznacza zgodę na ich użycie
  • 1937

    1937

    • podjęcie decyzji o utworzeniu COP, w tym o budowie Wytwórni Silników;
    • rozpoczęcie wykopów pod budowę zakładu
  • 1938

    1938

    • uruchomienie pierwszych wydziałów produkcyjnych
    • przystąpienie do uruchomienia produkcji silników lotniczych PZInż. Junior i PZInż. Major oraz PEGASUS XX
     
  • 1939-1944

    1939-1944

    • okupacja niemiecka - II wojna światowa
    • podział zakładu między Flugmotorenwerke Reichshof GmbH (włączone do firmy lotniczej Ernest Henschel z Kassel) i Daimler Benz ze Stuttgartu (koncern prowadził zakłady naprawcze silników dla lotnictwa na froncie wschodnim).
  • 1944 (2 sierpnia)

    1944 (2 sierpnia)

    • zakład został przejęty przez rosyjski zarząd wojskowy
  • 1945 (lipiec)

    1945 (lipiec)

    • przekazanie fabryki, która przez kolejne 4 lata nosiła nazwę Państwowe Zakłady Lotnicze, Wytwórnia Silników Nr 2, polskiej administracji
  • 1949

    1949

    • pierwsze wyprodukowane po wojnie silniki lotnicze (M11-D, M11-FR) opuściły halę montażową

  • 1951

    1951

    • WSK otrzymuje status przedsiębiorstwa państwowego - okres dynamicznej rozbudowy.
    • Uruchomiono wydział kuźni
  • 1952

    1952

    • oddanie do użytku hali odlewni aluminium
    • produkcja silników turbinowych Lis-1 do samolotu Mig-15
  • 1954

    1954

    • produkcja silników turbinowych Lis-2A
  • 1955

    1955

    • produkcja silników turbinowych Lis-5 do samolotu Mig-17
    • produkcja silników żużlowych FIS
  • 1958

    1958

    • silniki tłokowe Lit-3 do śmigłowców Mi-1
  • 1961

    1961

    • produkcja silników Asz-62R
  • 1966

    1966

    • rejestracja znaku firmowego 
  • 1968

    1968

    • włączenie do produkcji odlewni precyzyjnej

  • 1969

    1969

    • turbosprężarki i tłumiki drgań - nowa specjalność WSK
  • 1970

    • produkcja morskiej turbiny gazowej TM-1
    • zmiana nazwy zakładu na WSK „DELTA - Rzeszów” 
     
  • 1973

    1973

    • oddanie do eksploatacji nowej odlewni żeliwa
  • 1975

    • zmiana nazwy zakładu na WSK „PZL-Rzeszów” 
    • produkcja silnika PZL-3S

  • 1976

    1976

    • podpisanie kontraktu z Pratt&Whitney Canada
  • 1984

    1984

    • produkcja silnika turbośmigłowego TWD-10B
  • 1986

    1986

    • produkcja silnika PZL-10W
    • budowa nowej galwanizerni
  • 1988

    1988

    • współpraca z Engine Systems (MK-Rail Corporation)
  • 1990

    • umowa licencyjno-kooperacyjna z ABB
  • 1991

    • zakończenie współpracy z krajami RWPG
  • 1992

    1992

    • wznowienie produkcji silników PZL-Franklin
    • program restrukturyzacji - wydzielenie spółek: „TRANS-WSK” i „KONSBUD-WSK”
    • rozszerzenie produkcji nielotniczej; nowi partnerzy: SAME, DEUTZ-FAHR (S+L+H), Volvo
  • 1992-1993

    • restrukturyzacja zakładu - zawarcie ugody bankowej
  • 1993

    • nowi partnerzy w produkcji lotniczej: General Electric, Allied Signal, Hispano-Suiza, Snecma 
  • 1994

    1994

    • przekształcenie WSK w spółkę akcyjną i przyjęcie nazwy WSK „PZL-Rzeszów” S.A.
    • zakończenie prób kwalifikacyjnych w locie silnika K-15
  • 1995

    1995

    • Bureau Veritas Quality International przekazało WSK certyfikat systemu zapewnienia jakości ISO 9001 (21.05)
  • 1996

    • WSK jako pierwsza firma lotnicza w Polsce otrzymała certyfikat JAR-145 (7.02)
    • przedłużenie kontraktu z Pratt & Whitney Canada 
  • 1997

    • uzyskanie certyfikatu JAR-21G, na produkcję sprzętu lotniczego (29.08)
    • 8 lipca - termin składania oświadczeń o zamiarze nieodpłatnego nabycia akcji WSK
  • 2001

    2001

    • 31.01 Minister Skarbu Państwa ogłosił zaproszenie do rokowań w sprawie zakupu akcji Wytwórni
    • 10.04 ostatni etap prywatyzacji - zaproszeni: United Technologies Corporation i Fiat Avio S.pA
    • 20.09 podpisanie, przez UTC i związki zawodowe z WSK, w Hotelu Prezydenckim w Rzeszowie „Pakietu Socjalnego”
    • 21.09 podpisanie w Ministerstwie Skarbu Państwa umowy sprzedaży 85% akcji WSK firmie United Technologies Holding S.A.
    • 7.12 WSK laureatem konkursu „Lider Polskiej Ekologii” (za nową galwanizernię)

     

  • 2002

    • 11.03 przekazanie UTH 85% akcji WSK; rozpoczęcie procedury udostępniania uprawnionym pracownikom 15% akcji WSK
    • 1.07 początek podpisywania umów i wydawanie akcji uprawnionym pracownikom.
  • 2003

    2003

    • I rocznica prywatyzacji – oddanie do użytku, jako pierwszego po kompleksowej modernizacji – wydziału 69
    • inicjatywa powołania „Doliny Lotniczej”
    • WSK laureatem II miejsca w rankingu „Rzeczpospolitej” na najbardziej innowacyjną firmę w Polsce
    • wdrożenie systemu zarządzania przedsiębiorstwem SAP

     

  • 2004

    2004

    • Blacharnia i W54 po kompleksowym remoncie i wyposażeniu w nowoczesne maszyny wznawiają produkcję
    • WSK nominowana do Nagrody Gospodarczej Prezydenta RP w kategorii „Inwestycja zagraniczna w Polsce”
  • 2005

    2005

    • montaż w WSK Rzeszów pierwszego silnika F100 do samolotu F16
  • 2006

    2006

    • Uroczyste przykręcenia ostatniej śruby w produkowanym w WSK Rzeszów silniku F100,
    • WSK otrzymała od Departamentu Obrony USA certyfikat zatwierdzający firmę jako dostawcę wyrobów dla armii Stanów Zjednoczonych,
    • Na terenie firmy Lockheed Martin w Fort Worth w stanie Teksas odbyła się oficjalna prezentacja polskiej wersji wielozadaniowego samolotu bojowego F16, którego silnik zmontowany został w WSK Rzeszów,
    • WSK Rzeszów wyróżniona przez magazyn „Teleinfo” jako jedno z najlepiej zinformatyzowanych przedsiębiorstw w Polsce.
  • 2007

    2007

    • WSK laureatką rankingu „Forbsa” w kategorii Firma Roku 2006 Województwa Podkarpackiego
    • Zakończenie prywatyzacji Zakładu Metalurgicznego – sprzedaż firmie Zamco SA
    • WSK Rzeszów laureatem konkursu Lider Informatyki 2007 w kategorii „Przemysł”
    • Uroczysta jubileuszowa gala w Teatrze im. Wandy Siemaszkowej z okazji 70.rocznicy powstania firmy
    • W Parlamencie Brytyjskim w Londynie wręczono nagrody międzynarodowej organizacji Green Apple Award. WSK została nagrodzona za program redukcji substancji lotnych w kategorii „International Best Practice”
  • 2008

    2008

    • 29 stycznia zmontowanie ostatniego silnika F100 w WSK Rzeszów i zakończenie programu
    • WSK wyróżniona prestiżową nagrodą Arthura Smitha
    • Nagroda Zieloni Bohaterowie 2008 – Green Heroes 2008 za projekt środowiskowy – redukcja lotnych związków organicznych
    • WSK drugi raz z rzędu zwyciężyła w rankingu miesięcznika „Forbes” w kategorii Firma Roku 2007 Województwa Podkarpackiego
    • Sprzedaż wydziału 66 przy ul. Przemysłowej firmie Norbert Polska
    • Rozpoczęcie procesu odlewania łopatek metodą monokrystaliczną
  • 2009

    2009

    • Inauguracja 10 złotych praktyk codziennego zarządzania
    • Wdrożenie programów oszczędnościowych w związku z kryzysem
    • WSK laureatką konkursu Nowin „Złota Setka”
    • Inauguracyjna sesja Politechniki Dziecięcej w WSK (10.10)
    • Utworzenie biznesu remontowego (CRB)
  • 2010

    2010

    • Hamilton Sundstrand inauguruje budowę centrum inżynieryjnego na terenie WSK Rzeszów.
  • 2011

    2011

    • Wydział 67 (Monokryształ) po rozpoczęciu produkcji seryjnej wysłał do odbiorcy pierwszą partię łopatek.
    • W ramach polskiej prezydencji w WSK przebywała grupa dyplomatów akredytowanych przy Unii Europejskiej.
    • W ciągu trzech lat (2009-2011) Politechnika Dziecięca przyjęła 3000 małych studentów.
    • 17.10.  WSK Rzeszów –odwiedził nas Prezydent RP Bronisław Komorowski. To pierwsza wizyta głowy państwa w naszej firmie.

CO MOŻE CIĘ ZAINTERESOWAĆ?

Wielki kryzys ekonomiczny z 1929 roku był jednym z największych problemów gospodarczych II Rzeczypospolitej. Załamał się eksport, a na rynku pojawiła się względna nadwyżka towarów rolnych i przemysłowych. Skutkiem tego było drastyczne obniżenie cen, zwłaszcza w rolnictwie, oraz dramatyczny spadek produkcji przemysłowej i wzrost bezrobocia.

Podobnie jak rządy innych krajów walczących z kryzysem także rząd Polski zdecydował się na zwiększenie roli państwa w zarządzaniu gospodarką. Od 1936 roku rząd, uzyskawszy równowagę budżetową, przeszedł do ofensywy gospodarczej i ostrożnego nakręcania koniunktury. Premierem został gen. Sławoj Składkowski, a stanowisko wicepremiera do spraw gospodarczych i ministra skarbu objął Eugeniusz Kwiatkowski. To właśnie z jego inicjatywy zostały opracowane państwowe plany inwestycyjne. Pierwsze miejsce na liście tych inwestycji zajmowała budowa Centralnego Okręgu Przemysłowego. 4 lutego 1937 roku Sejm zatwierdził zaproponowany przez wicepremiera Kwiatkowskiego plan budowy Centralnego Okręgu Przemysłowego. Ideą budowy COP była likwidacja pustki gospodarczej obejmującej centralny obszar kraju. Administracyjnie COP obejmował obszar czterech województw: kieleckiego, krakowskiego, lubelskiego i lwowskiego; łącznie 46 powiatów o powierzchni 59 951 km2, czyli blisko 15,4 proc. powierzchni kraju. Obszar ten w 1938 roku zamieszkiwało 5 764 tys. mieszkańców, przy średniej gęstości zaludnienia 104 osoby na km2.
Za lokalizacją COP w widłach Wisły i Sanu przemawiały cztery zasadnicze przesłanki:

Strategiczna: potrzeba oddalenia przemysłu obronnego od granicy zachodniej i wschodniej. W tym okresie forsowano ideę wojny pozycyjnej, nie zdawano sobie sprawy ani z błyskawicznego przebiegu przyszłych działań wojennych, ani z niszczycielskiej siły lotnictwa;

Demograficzno-społeczna: względnie gęste zaludnienie tych okolic - około 100 mieszkańców na km2 - i brak możliwości zapewnienia im jakiejkolwiek pracy na miejscu. Nadmiar wolnej siły roboczej na tym terenie szacowano na 400-700 tys. osób. Dzięki temu łatwo było skompletować załogi składające się z taniej siły roboczej; zwłaszcza do prac budowlanych;

Ekonomiczna: COP stać się miał pomostem między silnie rozwiniętym przemysłowo Śląskiem a zacofanymi gospodarczo Kresami Wschodnimi. Dodatkowym argumentem była tania siła robocza, niskie ceny ziemi i znaczne zasoby naturalne;

Polityczna: uprzemysłowienie miało dać pracę bezrobotnym i wytrącić argumenty mocnemu opozycyjnemu Stronnictwu Ludowemu, zmniejszyć jego szeregi oraz wzmocnić poczucie polskości ludności Wołynia i Galicji Wschodniej, gdyż na tym terenie działały silne centra radykalnego nacjonalizmu ukraińskiego.

W okresie od 1 lipca 1936 r. do 30 czerwca 1940 r. Ministerstwo Skarbu zamierzało wydatkować na inwestycje 1 800 mln zł. Według wicepremiera Kwiatkowskiego kwota ta była skromnym elementem dla pożądanego ożywienia gospodarczego. Najważniejszą inwestycją COP na terenie Rzeszowa była rozpoczęta w 1937 roku budowa zakładu przemysłowego - Wytwórni Silników nr 2. Jej zadaniem było stworzenie miejsc pracy oraz rozbudowa przemysłu zbrojeniowego w obliczu wzrastającego zagrożenia wojną.

Historia budowy WSK

W kwietniu 1937 r. prof. Władysław Danilecki, starszy asystent przy Docenturze Żelbetnictwa i Katedrze Budowy Mostów Politechniki Lwowskiej, otrzymał propozycję objęcia kierownictwa budowy Wytwórni Silników nr 2 w Rzeszowie. Jej inwestorem były Państwowe Zakłady Lotnicze w Warszawie, a organizatorem Ministerstwo Spraw Wojskowych. Biuro projektów zorganizowane przez mjr. inż. arch. Piotra Czyżewskiego składało się z kilkunastu osób, przeważnie ludzi młodych. Konstruktorem o ogromnym doświadczeniu był inż. Oktawian Gawliński. Na warsztacie znalazły się dwa projekty: „Rzeszów” i „Mielec”, opracowywane w niezwykle szybkim tempie. W lipcu 1937 roku rozpoczęły się wykopy pod budowę, na którą przeznaczono 21 ha terenów nad Wisłokiem w dzielnicy nazywanej Rudki oraz 10 ha na pas bezpieczeństwa. Na wzniesienie i wyposażenie fabrycznych obiektów przewidziano 30 mln zł. Budowa wytwórni była często wizytowana przez czołowych przedstawicieli ówczesnego rządu, m.in. przez wicepremiera Kwiatkowskiego.

- Teren przyszłej budowy znajdował się u wylotu ul. Hetmańskiej. Z jednej strony granica biegła w niewielkiej odległości od Wisłoka, pozostałe stanowiło podnóże znacznej wzniosłości terenu zwane Lisią Górką, częściowo porosłej młodym lasem sosnowym, który był przeznaczony na park miejski. Gdy przyszedłem po raz pierwszy na teren przyszłej budowy, był on w większości użytkowany jako pastwisko. Znajdowało się tam też kilka poletek dojrzewającego zboża i kilka wiejskich chałup z zabudowaniami gospodarskimi. (...). Pierwszą moją czynnością było wytyczenie planu sytuacyjnego wytwórni. Miałem ten plan ze sobą, ale ani na nim, ani w terenie nie było żadnych stałych punktów geodezyjnych. Musiałem zorientować plan według bardziej wyraźnych miedz na tym terenie i zaznaczyć na planie. Usytuowanie budynków wytwórni nie ucierpiało na tym, a terminy rozpoczęcia budowy nie zostały opóźnione. Wkrótce zjawili się przedsiębiorcy. Równocześnie rozpoczęto budowę hali głównej, magazynu głównego, narzędziowni, budynku administracyjnego, portierni, garaży i kotłowni. Budowę podstacji transformatorowych i hali montażowej rozpoczęto w nieco późniejszych terminach. Ostatnia miała być budowana hamownia. Równocześnie z budynkami podjęto prace przy wykonywaniu drenażu (który miał ująć źródła występujące u podnóża wzgórza), kanalizacji, wodociągu, niwelacji terenu, dróg, parkingu i sieci cieplnej - wspomina tamten okres Danilecki.

Halę główną wykonywało krakowskie przedsiębiorstwo budowlane Stadnicki. Magazyn, narzędziownię - o bliźniaczych konstrukcjach - i halę montażową - warszawskie przedsiębiorstwo F. Oppman i H. Kozłowski. Budynek administracyjny budowało przedsiębiorstwo miejscowe, rzeszowskie. Roboty ziemne, plantowanie terenu wykonywało przedsiębiorstwo Gontarczyka z Warszawy. Jego rola sprowadzała się właściwie do zwerbowania z Polesia tzw. Holendrów, którzy przyjeżdżali całym taborem, z końmi zaprzężonymi w małe wózki, których skrzynie składały się z kilku zdejmowanych desek. Wykonywali oni, jako cała grupa, na akord roboty ziemne. Koczowali zaś w pobliżu budowy. Mieli własne markietanki do gotowania posiłków. Do pracy udawali się o świcie, natomiast w czasie największego południowego skwaru mieli kilkugodzinną przerwę obiadową, po której pracowali do zmroku, nie przestrzegając żadnych określonych godzin pracy. Ich konie były tak wytresowane, że ciągnęły one wózki po stromych skarpach, poruszając się niczym kozice po stokach gór. Jednego z koni zakupili nawet cyrkowcy, którzy przypadkowo w tym czasie bawili w Rzeszowie. „Holendrzy” wykonywali roboty tak starannie i fachowo, że rola przedsiębiorcy sprowadzała się do dokonywania pomiarów wykonanych przez nich wykopów i nasypów oraz wypłacania należności według z góry ustalonych stawek akordowych.

W szybkim tempie

- Budowa rozpoczętych obiektów postępowała bardzo szybko. Rzeszów był wówczas zapadłym miasteczkiem, gdzie przeważała ludność żydowska (nosiło nawet przezwisko Mojrzeszów). Nie było na miejscu dostatecznej liczby robotników, a szczególnie rzemieślników. Robotnicy przeważnie rekrutowali się z sąsiednich wsi, a rzemieślników trzeba było sprowadzać nawet z odległych regionów Polski.

I tak np. firma Stadnicki sprowadziła kilkudziesięcioosobową grupę cieśli z Niska i murarzy z „zagłębia murarskiego” - Leżajska. Przedsiębiorstwa dla przyjezdnych budowały baraki (które dzisiaj nazwalibyśmy hotelami robotniczymi) - opisuje Danilecki.

Najpierw zaczęto budować halę główną, obecny wydział 53. Następnie przystąpiono do wznoszenia budynków magazynów i narzędziowni. W drugiej połowie 1938 roku właśnie narzędziownia została uruchomiona jako pierwsza. W 1938 r. zaczęli przyjeżdżać specjaliści, inżynierowie i mistrzowie z Wytwórni Silników nr 1 z Warszawy, którzy mieli objąć kierownictwo poszczególnych działów i wydziałów. W połowie roku przyjechali dyrektorzy: Henryk Poreyko - dyrektor naczelny, mgr Dziewoński - dyrektor techniczny i Tadeusz Bieliński - dyrektor administracyjny. Obsadę inżynierską stanowili młodzi inżynierowie, absolwenci Politechniki Warszawskiej i Lwowskiej, Szkoły Wawelberga i Rtowanda w Warszawie. Również majstrowie pochodzili z Warszawy. Rozpoczęła się także rekrutacja rzemieślników do uruchamianych wydziałów. Przeważnie byli to młodzi ludzie, absolwenci szkół rzemieślniczych z Poznania. Dla początkujących frezerów i tokarzy oraz przedstawicieli innych zawodów organizowano w godzinach pracy na terenie WSK specjalne kursy. Na przełomie 1938 i 1939 roku roboty budowlane i instalacje były praktycznie zakończone, a wszystkie obiekty, z wyjątkiem hali montażowej i hamowni, użytkowane.

W 1938 roku przystąpiono do produkcji oprzyrządowania, a od następnego - części całych zestawów lotniczych. W krótkim przedwojennym okresie działalności, w latach 1938-1939, wytwarzano silniki tłokowe na licencji czeskiej firmy Walter, adaptowane przez polski przemysł lotniczy i oznakowane jako PZInż. „Junior”, PZInż. „Major” oraz silniki na licencji angielskiej firmy Bristol oznakowane „PEGASUS XX”. Szeregowe 4-cylindrowe silniki PZInż. „Junior” i PZInż. „Major”, o mocy odpowiednio 110 KM i 120 KM, stosowane były jako napęd lekkich samolotów szkolno-treningowych polskiej konstrukcji, takich jak RWD-8 i RDW-13, natomiast silnik „PEGASUS XX”, w układzie gwiazdy 9-cylindrowej, o mocy 918 KM, był stosowany m.in. do napędu samolotu bombowego PZL 37 „Łoś”.

Pratt & Whitney Rzeszów S.A. 2015 Wszelkie prawa zastrzeżone.                        Polityka Prywatności
CMS Ideo   Powered by: Edito