Serwis www.pwrze.com używa plików cookies. Brak zmiany ustawień przeglądarki oznacza zgodę na ich użycie
  • 1937

    1937

    • podjęcie decyzji o utworzeniu COP, w tym o budowie Wytwórni Silników;
    • rozpoczęcie wykopów pod budowę zakładu
  • 1938

    1938

    • uruchomienie pierwszych wydziałów produkcyjnych
    • przystąpienie do uruchomienia produkcji silników lotniczych PZInż. Junior i PZInż. Major oraz PEGASUS XX
     
  • 1939-1944

    1939-1944

    • okupacja niemiecka - II wojna światowa
    • podział zakładu między Flugmotorenwerke Reichshof GmbH (włączone do firmy lotniczej Ernest Henschel z Kassel) i Daimler Benz ze Stuttgartu (koncern prowadził zakłady naprawcze silników dla lotnictwa na froncie wschodnim).
  • 1944 (2 sierpnia)

    1944 (2 sierpnia)

    • zakład został przejęty przez rosyjski zarząd wojskowy
  • 1945 (lipiec)

    1945 (lipiec)

    • przekazanie fabryki, która przez kolejne 4 lata nosiła nazwę Państwowe Zakłady Lotnicze, Wytwórnia Silników Nr 2, polskiej administracji
  • 1949

    1949

    • pierwsze wyprodukowane po wojnie silniki lotnicze (M11-D, M11-FR) opuściły halę montażową

  • 1951

    1951

    • WSK otrzymuje status przedsiębiorstwa państwowego - okres dynamicznej rozbudowy.
    • Uruchomiono wydział kuźni
  • 1952

    1952

    • oddanie do użytku hali odlewni aluminium
    • produkcja silników turbinowych Lis-1 do samolotu Mig-15
  • 1954

    1954

    • produkcja silników turbinowych Lis-2A
  • 1955

    1955

    • produkcja silników turbinowych Lis-5 do samolotu Mig-17
    • produkcja silników żużlowych FIS
  • 1958

    1958

    • silniki tłokowe Lit-3 do śmigłowców Mi-1
  • 1961

    1961

    • produkcja silników Asz-62R
  • 1966

    1966

    • rejestracja znaku firmowego 
  • 1968

    1968

    • włączenie do produkcji odlewni precyzyjnej

  • 1969

    1969

    • turbosprężarki i tłumiki drgań - nowa specjalność WSK
  • 1970

    • produkcja morskiej turbiny gazowej TM-1
    • zmiana nazwy zakładu na WSK „DELTA - Rzeszów” 
     
  • 1973

    1973

    • oddanie do eksploatacji nowej odlewni żeliwa
  • 1975

    • zmiana nazwy zakładu na WSK „PZL-Rzeszów” 
    • produkcja silnika PZL-3S

  • 1976

    1976

    • podpisanie kontraktu z Pratt&Whitney Canada
  • 1984

    1984

    • produkcja silnika turbośmigłowego TWD-10B
  • 1986

    1986

    • produkcja silnika PZL-10W
    • budowa nowej galwanizerni
  • 1988

    1988

    • współpraca z Engine Systems (MK-Rail Corporation)
  • 1990

    • umowa licencyjno-kooperacyjna z ABB
  • 1991

    • zakończenie współpracy z krajami RWPG
  • 1992

    1992

    • wznowienie produkcji silników PZL-Franklin
    • program restrukturyzacji - wydzielenie spółek: „TRANS-WSK” i „KONSBUD-WSK”
    • rozszerzenie produkcji nielotniczej; nowi partnerzy: SAME, DEUTZ-FAHR (S+L+H), Volvo
  • 1992-1993

    • restrukturyzacja zakładu - zawarcie ugody bankowej
  • 1993

    • nowi partnerzy w produkcji lotniczej: General Electric, Allied Signal, Hispano-Suiza, Snecma 
  • 1994

    1994

    • przekształcenie WSK w spółkę akcyjną i przyjęcie nazwy WSK „PZL-Rzeszów” S.A.
    • zakończenie prób kwalifikacyjnych w locie silnika K-15
  • 1995

    1995

    • Bureau Veritas Quality International przekazało WSK certyfikat systemu zapewnienia jakości ISO 9001 (21.05)
  • 1996

    • WSK jako pierwsza firma lotnicza w Polsce otrzymała certyfikat JAR-145 (7.02)
    • przedłużenie kontraktu z Pratt & Whitney Canada 
  • 1997

    • uzyskanie certyfikatu JAR-21G, na produkcję sprzętu lotniczego (29.08)
    • 8 lipca - termin składania oświadczeń o zamiarze nieodpłatnego nabycia akcji WSK
  • 2001

    2001

    • 31.01 Minister Skarbu Państwa ogłosił zaproszenie do rokowań w sprawie zakupu akcji Wytwórni
    • 10.04 ostatni etap prywatyzacji - zaproszeni: United Technologies Corporation i Fiat Avio S.pA
    • 20.09 podpisanie, przez UTC i związki zawodowe z WSK, w Hotelu Prezydenckim w Rzeszowie „Pakietu Socjalnego”
    • 21.09 podpisanie w Ministerstwie Skarbu Państwa umowy sprzedaży 85% akcji WSK firmie United Technologies Holding S.A.
    • 7.12 WSK laureatem konkursu „Lider Polskiej Ekologii” (za nową galwanizernię)

     

  • 2002

    • 11.03 przekazanie UTH 85% akcji WSK; rozpoczęcie procedury udostępniania uprawnionym pracownikom 15% akcji WSK
    • 1.07 początek podpisywania umów i wydawanie akcji uprawnionym pracownikom.
  • 2003

    2003

    • I rocznica prywatyzacji – oddanie do użytku, jako pierwszego po kompleksowej modernizacji – wydziału 69
    • inicjatywa powołania „Doliny Lotniczej”
    • WSK laureatem II miejsca w rankingu „Rzeczpospolitej” na najbardziej innowacyjną firmę w Polsce
    • wdrożenie systemu zarządzania przedsiębiorstwem SAP

     

  • 2004

    2004

    • Blacharnia i W54 po kompleksowym remoncie i wyposażeniu w nowoczesne maszyny wznawiają produkcję
    • WSK nominowana do Nagrody Gospodarczej Prezydenta RP w kategorii „Inwestycja zagraniczna w Polsce”
  • 2005

    2005

    • montaż w WSK Rzeszów pierwszego silnika F100 do samolotu F16
  • 2006

    2006

    • Uroczyste przykręcenia ostatniej śruby w produkowanym w WSK Rzeszów silniku F100,
    • WSK otrzymała od Departamentu Obrony USA certyfikat zatwierdzający firmę jako dostawcę wyrobów dla armii Stanów Zjednoczonych,
    • Na terenie firmy Lockheed Martin w Fort Worth w stanie Teksas odbyła się oficjalna prezentacja polskiej wersji wielozadaniowego samolotu bojowego F16, którego silnik zmontowany został w WSK Rzeszów,
    • WSK Rzeszów wyróżniona przez magazyn „Teleinfo” jako jedno z najlepiej zinformatyzowanych przedsiębiorstw w Polsce.
  • 2007

    2007

    • WSK laureatką rankingu „Forbsa” w kategorii Firma Roku 2006 Województwa Podkarpackiego
    • Zakończenie prywatyzacji Zakładu Metalurgicznego – sprzedaż firmie Zamco SA
    • WSK Rzeszów laureatem konkursu Lider Informatyki 2007 w kategorii „Przemysł”
    • Uroczysta jubileuszowa gala w Teatrze im. Wandy Siemaszkowej z okazji 70.rocznicy powstania firmy
    • W Parlamencie Brytyjskim w Londynie wręczono nagrody międzynarodowej organizacji Green Apple Award. WSK została nagrodzona za program redukcji substancji lotnych w kategorii „International Best Practice”
  • 2008

    2008

    • 29 stycznia zmontowanie ostatniego silnika F100 w WSK Rzeszów i zakończenie programu
    • WSK wyróżniona prestiżową nagrodą Arthura Smitha
    • Nagroda Zieloni Bohaterowie 2008 – Green Heroes 2008 za projekt środowiskowy – redukcja lotnych związków organicznych
    • WSK drugi raz z rzędu zwyciężyła w rankingu miesięcznika „Forbes” w kategorii Firma Roku 2007 Województwa Podkarpackiego
    • Sprzedaż wydziału 66 przy ul. Przemysłowej firmie Norbert Polska
    • Rozpoczęcie procesu odlewania łopatek metodą monokrystaliczną
  • 2009

    2009

    • Inauguracja 10 złotych praktyk codziennego zarządzania
    • Wdrożenie programów oszczędnościowych w związku z kryzysem
    • WSK laureatką konkursu Nowin „Złota Setka”
    • Inauguracyjna sesja Politechniki Dziecięcej w WSK (10.10)
    • Utworzenie biznesu remontowego (CRB)
  • 2010

    2010

    • Hamilton Sundstrand inauguruje budowę centrum inżynieryjnego na terenie WSK Rzeszów.
  • 2011

    2011

    • Wydział 67 (Monokryształ) po rozpoczęciu produkcji seryjnej wysłał do odbiorcy pierwszą partię łopatek.
    • W ramach polskiej prezydencji w WSK przebywała grupa dyplomatów akredytowanych przy Unii Europejskiej.
    • W ciągu trzech lat (2009-2011) Politechnika Dziecięca przyjęła 3000 małych studentów.
    • 17.10.  WSK Rzeszów –odwiedził nas Prezydent RP Bronisław Komorowski. To pierwsza wizyta głowy państwa w naszej firmie.

CO MOŻE CIĘ ZAINTERESOWAĆ?

Wybuch wojny zastał Państwowe Zakłady Lotnicze w pełnym rozruchu. 1 września 1939 roku około godz. 10 nad wytwórnię nadleciał samolot bez znaków rozpoznawczych i ostrzelał jej teren z broni pokładowej. Obrona przeciwlotnicza, składająca się z działka i ciężkich karabinów maszynowych, obsługiwana przez żołnierzy rezerwy i straż przemysłową, odstraszała niemieckich lotników. 3 września w okolicy zakładu spadły pierwsze bomby, ale tylko jedna w niewielkim stopniu uszkodziła jeden ze słupów hali montażowej. Podczas nalotów pracownicy ukrywali się w kartoflisku nad Wisłokiem. Po kilku dniach do Rzeszowa przyszło zarządzenie likwidacji dokumentacji technicznej budowy i unieszkodliwienia, czyli niszczenia, obrabiarek i urządzeń, aby nie dostały się w ręce Niemców sprawne. 6 września w alei Pod Kasztanami wypłacono ostatnie pobory. 7 września zarządzono ewakuację członków kadry kierowniczej i kierownictwa budowy. Większość z nich dojechała do Zamościa i udała się w kierunku granicy rumuńskiej, aby w końcu znaleźć się we Francji i Anglii. Część pozostała w kraju. Dyrektor Poreyko dojechał do Francji, mjr Czyżewski i dyrektor Dziewoński znaleźli się w Anglii, natomiast inż. Danilecki pozostał w kraju.

9 września 1939 r. rzeszowską WS nr 2 zajęli Niemcy. Zakłady podzielono między Flugmotorenwerke Reishshof GmbH (włączone do firmy lotniczej Ernest Henschel z Kassel) i Daimler Benz ze Stuttgartu (koncern prowadził zakłady naprawcze silników dla lotnictwa na froncie wschodnim). Zatrudniały one w końcu 1941 r. dwa tysiące robotników, w tym 200 Niemców, i przeprowadzały remonty oraz wykonywały części silników samolotów bojowych, m.in. DB-606A. W 1941 r. w zakładzie utworzono oddział remontowy pod nazwą „Dabag-Ostwerke” GmBH Reishof.

Na terenie wytwórni aktywnie działał ruch oporu; robotnicy i inżynierowie sypali piasek do urządzeń lub niszczyli je łomami. Na masową skalę stosowano sabotaż. Nagminne kradzieże narzędzi powodowały przerwy w pracy. Inną formą sabotażu były szybsze niż wynikające z norm zużycia narzędzi.

W styczniu 1943 r. zatrudnienie wzrosło do 3325 osób, w tym było 150 Niemców i 500 Żydów. W marcu 1944 r. pracowało już 4410 osób, w tym 480 Niemców, 340 Żydów, 260 Rosjan. Dyrektorem fabryki był Werner Ramstedt. Produkowano silniki oraz części do silników - cylindry, korbowody, bloki cylindrów i sprzęgła. W czasie okupacji nie powstały żadne obiekty przemysłowe. Wybudowano jedynie drewniane baraki przeznaczone na obóz jeniecki i żydowski oraz na stołówkę i dodatkowe magazyny. Niemcy wywieźli 60 procent (455 sztuk) obrabiarek. Maszyny te nigdy nie wróciły do Rzeszowa.

Okres powojenny

2 sierpnia 1944 r. zakład został przejęty przez zarząd wojskowy, na czele którego stał specjalista z zakresu lotnictwa ppłk inż. Siergiej W. Worożbiejew. Produkowano przęsła mostów oraz części do samochodów ZIS i GAZ na potrzeby Armii Radzieckiej. W lipcu 1945 r. fabrykę przekazano polskiej administracji. Przez kolejne cztery lata nosiła ona nazwę Państwowe Zakłady Lotnicze, Wytwórnia Silników nr 2 i podlegała Centralnemu Zarządowi Przemysłu Zbrojeniowego.

W okresie tym poza szerokim asortymentem wyrobów niezwiązanych z przemysłem lotniczym - obrabiarki do metali, narzędzia skrawające, części do traktorów i samochodów - wykonywano przeważnie remonty silników lotniczych konstrukcji rosyjskiej oraz części do nich.
W 1948 r. wytwórnia wykonała na zamówienie Szwecji remont 24 tłokowych silników lotniczych JUMO 211 ABD/GH o mocy 1200 KM. Przystąpiono także do uruchomienia silnika M-11 D na licencji rosyjskiej, a następnie jego odmiany M-11 FR, były one stosowane m.in. do samolotów Jak-18, CSS-13 oraz Junak-2, Junak-3, Żak-Zuch konstrukcji doc. inż. Tadeusza Sołtyka. Były to silniki gwiazdowe, 5-cylindrowe o mocy odpowiednio 125 i 150 KM.
Intensywnemu rozwojowi przedsiębiorstwa, szczególnie w latach 1949-1952, towarzyszył postęp w dziedzinie technik wytwarzania oraz wzrost zatrudnienia i powstawanie nowych służb. Z myślą o pracownikach w latach 1950-1954 zbudowano na przyfabrycznym osiedlu 22 bloki, w których zamieszkało ponad 800 rodzin. W 1953 r. powołany został społeczny inspektor pracy, a w latach 1953-1954 organizowano pierwsze „Miesiące bhp i bezwypadkowej pracy”.

W gronie pracowników znalazła się grupa zapaleńców skupiona wokół zakładowego koła sportowego działającego przy Organizacji Młodzieżowej Towarzystwa Uniwersytetu Robotniczego, która postanowiła założyć klub sportowy. Pierwsza powstała sekcja bokserska (1944), a następnie piłkarska (1945).

W 1949 r. klub przyjął nazwę Związek Sportowy Stal Rzeszów. Powstawały kolejne sekcje. W 1951 r. wspólnie z dyrekcją zakładu podjęto decyzję o budowie nowego stadionu. Oddano go do użytku w 1955 r.
W inauguracyjnym meczu spotkały się drugie reprezentacje Polski i Bułgarii.

Lata 50.

Kolejnym ważnym etapem w historii zakładu były lata 1950-1952, kiedy to rozpoczęto produkcję silników turbinowych na licencji rosyjskiej. Zygmunt Nawrocki, dyrektor zakładu, otrzymał zadanie opracowania planu rozbudowy wytwórni i przygotowania jej do produkcji silników odrzutowych oraz zaadaptowania dokumentacji licencyjnej na silnik G-2 udzielonej przez ZSRR. Zmodernizowana przez pracowników WSK wersja silnika została przerobiona przez Specjalne Biuro Projektowe w Warszawie. Przystąpiono do energicznych prac nad rozbudową zakładu.

W 1951 r. nastąpiło usamodzielnienie się WSK jako przedsiębiorstwa państwowego, które podlegało Ministerstwu Przemysłu Ciężkiego. Zakład przyjął nazwę Wytwórnia Sprzętu Komunikacyjnego w Rzeszowie.

Powstały nowe budynki, w 1951 r. uruchomiony został wydział kuźni, a w 1952 r. oddano do użytku halę odlewni aluminium. Budowa bazy odlewniczej była bowiem jedną z najpilniejszych potrzeb. Zakład posiadał przejętą po upaństwowieniu w 1948 r. odlewnię w Gorzycach, ale jej możliwości produkcyjne były za małe w stosunku do rosnących potrzeb.

W następnych latach na zakładowej mapie pojawiły się dalsze obiekty - wydziały obróbki mechanicznej, montażu, blacharnia i inne. Zrodziła się pierwsza własna konstrukcja, którą był opracowany pod kierownictwem inż. Tadeusza Mirskiego (1956-1958) prototyp silnika turboodrzutowego, oznaczonego symbolem TO-1. Mimo że nie wszedł on do produkcji seryjnej, pozwolił jednak na zdobycie doświadczenia w zakresie wykonywania kompleksowych badań niektórych zespołów i całego napędu. W 1955 r., opierając się na własnej dokumentacji konstrukcyjnej, produkowano silniki i motocykle żużlowe, znane w całej Europie, popularne FIS-y. Mimo utrudnień wykonawstwo zadań przebiegało rytmicznie. Plan 1955 r. wykonano w 99,3 proc. i o 164,4 tys. zł osiągnięto wyższe od planowanych dochody.

W 1957 r. wdrożono do produkcji przekładnie śmigłowca SM-1, które wraz z wytwarzanymi od 1958 r. silnikami tłokowymi
7-cylindrowymi Lit-3 stanowiły jednostkę napędową śmigłowca SM-1 produkowanego przez WSK Świdnik.
Plan 5-letni przypadający na lata 1956-1960 opracowano na polecenie Centralnego Zarządu Przemysłu Sprzętu Komunikacyjnego. Zawierał on rozwój produkcji, która rosła z każdym rokiem.
Realizację planu umożliwiała rosnąca liczba pracowników i zwiększające się płace.

W 1958 r. nastąpił spadek produkcji. Przyczyny to: niedostateczna liczba biur technicznych, braki produkcyjne oraz braki w zamówieniach. Aby uniknąć zwolnień, w ramach tzw. produkcji ubocznej wykonywano silniki do samochodu osobowego Mikrus, wiertarki kadłubowe, pulsopyle do rozpylania środków owadobójczych, wirówki do mleka, maszyny dziewiarskie, obrabiarki oraz... nakrycia stołowe. Do 1959 r. wyprodukowano 2 239 silników do samochodu Mikrus.

Rok 1960 był ostatni w ramach planu 5-letniego. Produkcja globalna wykonana została w nim w 100,2 proc., a towarowa w 103,5 proc. Na przykład w 1959 r. wynosiła ona 95,4 proc. Ogólnie jednak w porównaniu do roku 1959 nastąpiło zmniejszenie produkcji, która w tymże 1960 r. miała wartość 23 581,9 tys. zł, w tym dla Ministerstwa Obrony Narodowej 12 361,3 tys. zł; na eksport 8 990,1 tys. zł.

Pratt & Whitney Rzeszów S.A. 2015 Wszelkie prawa zastrzeżone.                        Polityka Prywatności
CMS Ideo   Powered by: Edito